Groningse gaswinningschade en de stikstofkwestie
De vastgelopen problemen zoals de Groningse schade door gaswinning en de stikstofkwestie, noodzaken ons om een paar cruciale veranderingsstappen nemen.
Over het uitgangspunt, dat zowel bij de Kamer als de departementen een essentieel kennisgebrek is ontstaan, kunnen we het eens zijn; we zitten in een paar grote problemen die dat gebrek aantonen.
Met alle respect voor de wetenschappelijke bureaus van de politieke partijen moeten we toch constateren dat zij de problemen niet wisten te voorkomen.
Denktank
Een sterke en goed geïnformeerde volksvertegenwoordiging is een vereiste om politieke besluiten te kunnen nemen die aansluiten op de werkelijkheid.
De Tweede Kamer moet daarvoor haar eigen Denktank hebben die onafhankelijk is, en vrij van externe politieke invloeden.
Zij kauwt wetsontwerpen (en de uitvoeringsbepalingen) uit en verschaft de Kamer niet alleen helderheid over de inhoud en de werking ervan, maar reikt ook opties aan voor de oplossing van de onderliggende mogelijkheden en problemen. (De Kamer heeft daar zelf onvoldoende kennis en tijd voor).
De leden van de denktank worden door loting aangewezen om hun onafhankelijkheid te waarborgen.
De loting geschiedt onder de wetenschappers en deskundigen in ons land die een redelijke afspiegeling van de bestaande wetenschappelijke– en deskundige kennis in het land vormen en zich beschikbaar hebben verklaard.
De Kamer kan het wetgevingsdebat dan voeren op basis van de door haar gekozen opties, gesecondeerd door een of meer deskundigen uit de denktank.
Nu als gevolg van het besluit van 11 januari het monopolie van bewindslieden op de kennis bij de departementen is opgeheven, kunnen departementsambtenaren ook zelf aan het debat deelnemen.
Die kennis staat nu in principe ook ter beschikking van de Kamer.
Deze constellatie maakt ook een vruchtbaar vooroverleg tussen Kamer en departement mogelijk waardoor het wetgevingsproces zonder al te veel vertragingen kan verlopen.
Door deze robuuste voorbereiding verbetert de kwaliteit van wetgeving waardoor het draagvlak zich zal verbreden en de regering niet meer de behoefte zal hebben aan een samenstelling die een Kamermeerderheid zeker stelt.
Dat maakt een kabinetsformatie een stuk eenvoudiger en kan sneller afgerond worden dan tot dusver gebruikelijk was.
En verder bestaat de oogst van deze nieuwe structuur uit de zozeer gewenste toename van het vertrouwen van de burgerij in de politiek en de democratie.
Nu zal worden opgemerkt dat die denktank een doublure is van de Raad van State en andere adviesorganen. Ten onrechte, want deze hebben slechts een adviserende functie -waar de denktank uiteraard gebruik van kan maken-.
Maar zoals Herman Tjeenk Willink en vele anderen al oordeelden, is een democratisch systeem alleen in evenwicht als tegenover de regeringsmacht een sterke volksvertegenwoordiging het -onmisbare- tegenwicht levert.
De hulp van deze denktank, die in goed overleg en in opdracht van de Kamer de nodige gegevens bij de departementen opvraagt, verifieert en valideert, is daarvoor onmisbaar.
Het dualisme is nu de vorm.
Zie voor verdere beschouwingen en uiteenzettingen de essays Denktank en Topoverleg in deze site.
Dit essay is zonder ChatGPT o.i.d. geconcipieerd
Één reactie op “Denktank: een noodzaak”
Aanvullende opmerking
Niet alleen de Tweede Kamer heeft een relatie met de Denktank, de relatie met de Eerste Kamer is op zijn minst even belangrijk omdat die wetten en uitvoeringsbepalingen moet toetsen op uitvoerbaarheid.
Omdat die bepalingen doorgaans met AI worden geconcipieerd is die toetsing van groot belang. Het Toeslagenschandaal kon namelijk ontstaan door het gebruik van AI die was getraind met verboden discriminerende algoritmen, die niet tijdig als zodanig werden ontdekt.
De Eerste Kamer zal die toetsing structureel gaan opdragen aan de voorgestelde Denktank.
Dat zou dan aansluiten bij de signalering van Pieter Omtzigt in zijn boek dat de modellen die bewindspersonen gebruiken om beleid te maken ondeugdelijk zijn.
Die modellen zijn “een volstrekt onvolledige en subjectieve samenvatting van de werkelijkheid en dat modellen fouten kunnen en zullen bevatten”, aldus Omtzigt.
Hij stelt dat er een gremium moet komen dat die modellen onafhankelijk van de politiek verifieert en valideert. En dat wordt dan eveneens een taak van de Denktank, waarvan de noodzaak in de eerdere beschouwingen al is aangetoond.
Door het gebruik van de Denktank wint de functie van de Eerste Kamer aanzienlijk aan belang, en zij zal daardoor ook losser van de politiek komen te staan en beter haar typische functie van Chambre de reflection kunnen invullen.
Deze intensivering van de functie van de Eerste Kamer zal ongetwijfeld van invloed zijn op de behandeling van wetsontwerpen in de Tweede Kamer en zou wellicht tot veranderingen in de werkwijze van de Tweede Kamer kunnen leiden.
De aloude vraag of de Eerste Kamer nog wel in de huidige democratische structuur past, verdwijnt naar de achtergrond.